De catechese is een van de meest wezenlijke taken die een kerk ten opzichte van haar jongeren heeft. De ouders hebben bij hun doop beloofd hen in de geloofsleer te onderwijzen en te laten onderwijzen. Samen met de ouders geeft de kerkenraad hier gestalte aan. Toch is het niet altijd een gemakkelijke taak. De CGO en de Jeugdbond bieden daarom een toerustingscursus voor catecheten aan.

Bij het bezoeken van kerkenraden merkt Jeroen Kriekaard (jeugdwerkadviseur kerkenraden en gemeenten bij de Jeugdbond) dat ambtsdragers graag de jongeren in hun gemeente willen bereiken. Ze willen de boodschap van Gods Woord en de belijdenis brengen op een manier die jongeren aanspreekt en die aansluit bij hun leven en gedachtewereld. Vragen die hij hoort, gaan over: hoe kan ik de inhoud op een goede manier overdragen en zijn er werkvormen die ik kan gebruiken? Hoe voer ik op een goede manier een gesprek met jongeren en hoe moet mijn eigen houding daarbij zijn? Ook leven er vragen rondom specifieke jongerenproblematiek.

Kwetsbaarheid

Het zijn vragen die Kriekaard herkent. Zelf gaf hij zeven jaar catechisatie in de Gereformeerde Gemeente van Zwijndrecht. “Als catecheet heb je de opdracht om de geloofsleer over te brengen. Dat gaat niet zonder de juiste toon, houding en techniek. Het vraagt ook flexibiliteit van een catecheet. Soms moet je afwijken van je oorspronkelijke plan, bijvoorbeeld als er een belangrijke vraag van een jongere komt. Je hebt ook niet altijd een pasklaar antwoord. Dan is het beter om te zeggen: daar kom ik nog een keer op terug.” Verder merkte Jeroen Kriekaard dat het belangrijk is om als catecheet open en kwetsbaar te zijn. “Daarmee bedoel ik dat je aan jongeren laten zien dat je zelf ook met dingen worstelt, vroeger en nu. Dat dat je hen en hun vragen begrijpt. Dat betekent dat je open moet durven zijn over jezelf, al moet spreken over jezelf niet de boventoon voeren. Maar er moet wel eerlijkheid zijn, je moet niet om dingen heen praten.
Ook de manier van overdracht is belangrijk. Er wordt regelmatig gevraagd naar geschikte werkvormen voor de catechisatie. Kriekaard: “Daarvoor zijn zeker suggesties te geven en dat willen we bij de toerusting aan catecheten ook doen. Maar uiteindelijk staat of valt het met het goede hanteren van de werkvorm en het contact tussen de catecheet en de jongeren.

Verschillen in de groep

In een catechisatiegroep zitten meestal alle jongeren in die leeftijdscategorie. Daardoor zijn er grote verschillen tussen jongeren in niveau, persoonlijkheid en betrokkenheid. Met die verschillen moet een catecheet om kunnen gaan. Toch is het advies van Kriekaard om de groep niet te splitsen op niveau. “Jongeren kunnen elkaar juist ook heel goed aanvullen. Het vraagt wel om bewust rekening houden met de verschillen in niveau en leerstijl die er zijn. De meest eenvoudige manier van overdracht is het beste, omdat iedereen daarin mee kan. Als het onderwerp moeilijk is, zoek dan een voorbeeld voor bijvoorbeeld jongens in de bouw. Wat wel belangrijk is, is om de groepen niet te groot te maken. Er moet aandacht voor jongeren zijn en de mogelijkheid van een gesprek.”
Als het gaat om aandacht, bedoelt Jeroen Kriekaard zowel de aandacht voor de jongeren als de aandacht van de jongeren voor de catecheet. “Dat groep een stil is, betekent niet automatisch dat er ook aandacht is voor de boodschap. Soms kan een kritische vraag juist op aandacht wijzen voor wat er is gezegd.”

Ook onder de jongeren leven verwachtingen ten aanzien van de catechisatie. Kriekaard: “Ze willen graag concrete antwoorden op hun vragen. Die vragen zijn er. Niet alleen over praktische zaken als bidden of geaardheid, maar ook over bekering en de toe-eigening van het heil. Zulke onderwerpen vragen van de catecheet om puurheid en eerlijkheid.”

Vaardigheden

Catechisatie geven vraagt naast liefde voor jongeren en voor Gods Woord en dienst ook om bepaalde vaardigheden. “In kleine gemeenten kan het wel eens moeilijk zijn om catecheten te vinden. De Dordtse Kerkorde geeft ruimte om ook anderen hierbij in te schakelen. Mensen die innerlijke kennis hebben van Wie de Heere is en die daarnaast ook gaven hebben gekregen in de omgang met jongeren. Desnoods van buiten de gemeente, uit een andere gemeente.”

Niet alle catecheten hebben ervaring in het onderwijs of in het werken met een groep jongeren. Daarom bieden de CGO en de Jeugdbond toerusting aan catecheten. Kriekaard: De CGO heeft als opdracht om ambtsdragers toe te rusten. Er is bij de CGO ervaring en vertrouwen vanuit de kerkenraden. De Jeugdbond heeft ervaring in het omgaan met jongeren, groepsdynamiek en het gebruik van werkvormen. Die gezamenlijke kennis en ervaring kan bij de toerusting worden ingezet.”

Cursus voor catecheten

De cursus voor catecheten omvat drie avonden:

  • Ik ken mijn catechisant. Deze avond gaat over wie de jongere is. De cultuur waarin ze leven, hun ontwikkeling en hoe je daarop aansluit.
  • Hoe bereik ik mijn catechisant? Hier gaat het over gesprekstechnieken, de houding van de catecheet, de randvoorwaarden om de inhoud over te kunnen dragen.
  • De koffer van de catecheet. Op deze avond kunnen catecheten hun denkbeeldige koffer vullen met allerlei ideeën, zoals werkvormen. Er worden praktische opdrachten gegeven.

Tijdens de cursus is er veel aandacht voor de praktijk. Per avond krijgen de deelnemers een opdracht, bijvoorbeeld het schrijven van een mail aan een fictieve catechisant.
De cursus kan zowel door een gemeente als door een classis worden aangevraagd.

Omdat het zo'n kwetsbare leeftijdsperiode is, vraagt dat veel van catecheten. Ik hoop dat wij door deze toerusting catecheten kunnen helpen om de harten van jongeren te raken en ze - biddend om de werking van Gods Geest - voor Gods Koninkrijk te kunnen winnen.”

Lees hier praktische informatie over de cursus voor catecheten

Lees hier meer over toerusting en materialen voor de catechese