In de opvoeding is samenwerking cruciaal: met en voor elkaar
De fietsroute leidt door het bos. Aan het begin van het pad hangt een banner met de oproep “Bescherm de jonkies.” De prachtige foto van een reekalfje met zijn moeder benadrukt de boodschap. De tekst zet me aan het denken. Bescherming vraagt om samenwerking; met en voor elkaar. In dit geval van fietsend en wandelend publiek. Maar ook in het opvoeden van kinderen is samenwerking cruciaal.
Voor elkaar klinkt misschien triomfantelijk. Alsof we de zaken eventjes hebben gefikst. Dat is nu net niet de bedoeling. Een kind is geen project, maar een gave van God. Geboren in het gezin dat ondanks alles wat er mis kan gaan, nog steeds de beste setting vormt om in op te groeien. Opvoeden is een veelzijdige, prachtige taak. In ‘Wijs me de weg’ betoogt dr. W. ter Horst dat opvoeders schatbewaarder, tuinier, herder, gids en priester moeten zijn.
Kinderen moet je koesteren, beschermen en respecteren
De schatbewaarder biedt kinderen fysieke en psychische veiligheid. De van God te leen gekregen schat moet gekoesterd, beschermd en in hun eigenheid gerespecteerd worden. Daarnaast moeten kinderen voldoende veiligheid ervaren om de wereld te durven ontdekken en te exploreren.
Als tuinier hebben ouders de opdracht kinderen en jongeren goed te verzorgen. Goede grond, op z’n tijd zon, voldoende water, genoeg mest en onkruid wieden. Het is belangrijk om dat ook letterlijk te nemen door kinderen zelf te laten tuinieren. In de optiek van ter Horst is verbondenheid met de schepping ook onderdeel van de veiligheid die een kind nodig heeft. Een kind dat goed verzorgd wordt, ervaart geborgenheid.
Het beeld van de opvoeder als herder refereert aan de Goede Herder. Een herder hoedt zijn schapen en heeft hart voor zijn schapen. Ouders, opvoeders moeten een warm kloppend hart voor kinderen en jongeren hebben. Laten we dat genoeg aan hen merken, of schiet het er in de hectiek van alle dag meer bij in dan we willen weten? Een herder zoekt goed voedsel voor zijn schapen. Zo mogen ouders hun kinderen voedsel voor het leven meegeven. Hen voeden met het Woord van God. Hen brengen bij het Brood des levens en de Bron van levend Water.
Ouders geven leiding en zetten de kaders uit
Kinderen leven onder voortdurende prestatiedruk. Ze moeten al heel jong verstrekkende keuzes maken. Daarin hebben ze ook een gids nodig. Iemand die de weg wijst. Ouders die leiding geven aan het gezin en de kaders uitzetten. Die zeggen: “Zo zijn onze manieren en zo doen we dat in ons gezin.” Maar ook uit kunnen leggen waarom ze het zo doen. Dat betekent dat de opvoeder als gids zich verdiept in de gedachtewereld van het kind, de jongere. Wat houdt hem bezig? Waar ligt haar interesse? Tijd is in deze prioriteit. Zijn we bereid onze opgedane levenswijsheid met hen te delen op een manier die bij hen landt?
De priester geeft het voorbeeld in Bijbellezen, bidden, het houden van stille tijd. En laat iets zien van opofferende liefde en vergevingsgezindheid. Kinderen mogen aanspraak maken op aandacht en onvoorwaardelijke liefde. Waarbij nee zeggen tegen zaken die niet goed zijn voor het kind omdat het tegen Gods wil en Zijn wet ingaat, ook een vorm van liefde is.
Opvoeding vraag samenwerking
Kortom: opvoeden is een verantwoordelijke taak die, naast voortdurend gebed, ook een gezamenlijke inspanning vraagt. Een gezegde luidt: “It takes a village to raise a child.” Er is een hechte gemeenschap nodig om een kind veilig op te laten groeien. In de opvoeding is samenwerking cruciaal: met en voor elkaar. Dat betekent in een geïndividualiseerde samenleving een forse uitdaging. Iedereen heeft de handen vol. Families wonen meestal verder uit elkaar dan vroeger. Toch is het voor ouders belangrijk om een gezond sociaal netwerk te hebben, waarop ze in tijden van extra druk op de (gezins-)ketel terug kunnen vallen. Ter bescherming van de ‘jonkies.’
Denk aan de rol van opa en oma, de buurt, de school en niet in de laatste plaats de kerkelijke gemeente. Velen zijn als gemeentelid getuige geweest van de doop van de kinderen en jongeren van nu. Dat geeft een extra verplichting. It takes a village to raise a child Het thema van De Week van het Gezin (D.V. 9 t/m 16 mei) is dan ook: Voor Elkaar.