Autisme in coronatijd

“Hoe heeft u de afgelopen periode ervaren?” Een vraag waarop ongetwijfeld verschillend geantwoord wordt. De één zegt: “Een intensieve tijd’ een ander: “Een tijd van rust” en weer een ander: “Een verwarrende tijd”. Eén ding is zeker: veel dingen die zeker leken, zijn nu onzeker. Het coronavirus raakt ieder mens, de één meer dan de ander. Er zijn ook groepen waarvan in het algemeen gezegd kan worden dat het hen meer raakt, bijvoorbeeld kwetsbare ouderen, mensen met een verstandelijke beperking, studenten, ondernemers, mensen met autisme etc. In deze bijdrage gaan we in op hoe mensen met autisme deze tijd kunnen ervaren en welke ondersteuning vanuit de kerkenraad geboden kan worden.

Moeite in coronatijd

Mensen met autisme hebben behoefte aan duidelijkheid en voorspelbaarheid. Ze vinden het fijn om te weten waar ze aan toe zijn. Dit heeft onder andere te maken met hoe mensen met autisme prikkels en informatie verwerken. Hun hersenen moeten hier meer moeite voor doen waardoor ze sneller gestrest of overprikkeld raken. Wanneer er duidelijkheid en voorspelbaarheid is, helpt dit hen om beter te kunnen functioneren. Als het ergens aan ontbreekt in deze tijd is het duidelijkheid en voorspelbaarheid. Veel voorkomende vragen zijn:  ‘welke regels zijn er en hoe kan ik ze naleven?’, ‘waarom leeft niet iedereen de  regels na?’, ‘kan ik deze week naar mijn werk?’, ‘kunnen mijn kinderen naar school blijven gaan?’ en ‘welke dienst mag ik naar de kerk?’ Door alle onduidelijkheid ervaren veel mensen met autisme spanning. Daar komt bij dat mensen met autisme het vaak lastig vinden om hulp te vragen. Soms weten ze niet goed waarom ze kunnen of mogen vragen en bij wie ze om hulp moeten vragen. Het gevolg hiervan kan zijn dat mensen met autisme in een sociaal isolement raken en zichzelf meer en meer afzonderen. Naast de spanning en het sociaal isolement zijn veel mensen met autisme gevoelig voor, al dan niet reële, angst. Dit laatste heeft een grote impact op hun leven en raakt ook levensvragen met betrekking tot de toekomst. Dat kan gaan over hun persoonlijke levensvragen, maar ook over bijvoorbeeld de wederkomst van de Heere Jezus. Het roept de vraag op: “welke steun vanuit de kerkenraad is voor mensen met autisme in deze tijd nodig?” Het antwoord is praktisch en geestelijk.

Praktische ondersteuning

Mensen met autisme hebben behoefte aan praktische ondersteuning in en vanuit de kerkelijke gemeente. Allereerst is het belangrijk om met de persoon zelf in gesprek te gaan, om te vragen welke vragen er leven en welke behoefte er is. Niet iedereen heeft dezelfde behoefte.

Het is fijn als een ambtsdrager initiatief neemt en actief contact zoekt met een persoon of gezin met autisme.

Veel mensen zullen behoefte hebben aan duidelijkheid over de mogelijkheden van het bijwonen van een kerkdienst. Dat geldt ook voor afspraken over de catechisatie.

Daarnaast kan het voorkomen dat mensen diaconale steun nodig hebben, omdat er mogelijk meer zorgkosten zijn of iemand werkloos is geraakt. Als zorgen groter zijn of worden, kunnen mensen baat hebben bij professionele ondersteuning. Het is goed als een ambtsdrager daar alert op is en in voorkomende situaties doorverwijst en indien gewenst in overleg een eerste contact legt met een hulpverlener.

Als dit (nog) niet nodig is, kan iemand wel geholpen zijn met een regelmatig contact, de koppeling aan een ‘maatje’ in de gemeente of het deelnemen aan lotgenotencontact van Helpende Handen. Het is vooral belangrijk om hierover met de persoon in kwestie te spreken en zo goed mogelijk aan te sluiten bij wat hij of zij nodig heeft.

Geestelijke ondersteuning

Naast praktische ondersteuning, is ook de geestelijke ondersteuning een belangrijke taak van de kerkelijke gemeente. Een ambtsdrager kan hier invulling aan geven. Het is goed als ambtsdragers hierover onderling met elkaar spreken. Niet iedereen heeft kennis van autisme en het kan goed zijn om dit uit te spreken en taken onderling te verdelen.

De geestelijke ondersteuning kan vorm krijgen door actief mogelijkheden te zoeken voor een pastoraal gesprek. Ambtsdragers die hiervoor handvatten zoeken, kunnen informatie vinden op de website van Helpende Handen (www.helpendehanden.nl/autismeengeloven) of contact zoeken met ondergetekenden.

In het pastorale gesprek is het belangrijk om ruimte te geven aan de vragen die er leven. Niet alle vragen kunnen worden beantwoord, maar het betekent al veel als de vragen mogen worden gesteld. Er kan worden gesproken over de tijd waarin we leven en de zorgen die dat met zich mee brengt. Veel mensen met autisme hebben er behoefte aan dat zaken concreet worden benoemd.

Dat geldt ook voor onzekerheden en angsten, zeker als die te maken hebben met geestelijke vragen. Een ambtsdrager kan dan geestelijke ondersteuning bieden door een concreet gesprek aan te gaan over de nabije en verre toekomst en hoe we ons daarop mogen en moeten voorbereiden. Het is goed om samen te zoeken naar zaken die zéker zijn in deze onzekere tijd, zoals Gods Woord en Zijn genade, voor nu en voor de toekomst.

 

Woerden, november 2020

Inge van Hell-van Dijke

Bart-Jan Noorlander

Helpende Handen