De nieuwe media zijn volop onderdeel geworden van de maatschappij en van ons leven. De bezinning op het gebruik van media lijkt te stagneren. Mensen zijn ‘mediamoe’: geen zin meer in bezinning op dit terrein. Maar we zijn ook letterlijk ‘moe van de media’: ze slokken onze rust op en vervagen onze grenzen. Hoe geef je als kerk hier leiding aan? Een gesprek over mediatoerusting voor kerkenraden met Laurens Kroon.

Verschillen in mediagebruik

De ontwikkelingen in het gebruik van media gaan bijna autonoom door, ook onder ons. De verschillende vormen van Sociale Media worden volop gebruikt, niet alleen door jongeren, maar ook door ouderen. Het is belangrijk dat hier vanuit de kerkelijke gemeente leiding aan gegeven wordt, zegt Laurens Kroon, directeur van de Jeugdbond Gereformeerde Gemeenten. “Als je je verdiept in het gebruik van moderne media in de gemeente, bestaat de kans dat je schrikt van het onbegrensde gebruik. Je krijgt de neiging in een houding van weerstand te schieten. Het is goed om eerst eens te kijken naar wat er precies gebeurt en wat je houding moet zijn.”

Niet alleen in de gemeente bestaan grote verschillen in het mediagebruik, ook binnen kerkenraden zijn die er. Er zijn ambtsdragers die nauwelijks moderne media gebruiken en er zijn ambtsdragers die ze – soms ook beroepshalve – intensief gebruiken. “Bespreek dit met elkaar als kerkenraad,” is het advies van Kroon. “Daarna kun je het ook hebben over: wat is een goede houding naar de gemeente toe? Hoe kunnen we op een goede manier in gesprek komen met de gemeente en komen tot gezamenlijke normen en richtlijnen?”

Eensgezindheid

Kroon legt uit waarom dit belangrijk is: “Hoe meer eenduidigheid er is in het gebruik van media, hoe meer gemeenteleden elkaar tot steun kunnen zijn. In de gemeente worden media zowel in verenigingsverband als privé gebruikt. Het is goed om met de verenigingen af te stemmen: wat vinden we wel of niet acceptabel? Maar ook voor het gebruik privé kunnen gezamenlijke richtlijnen helpen. Niet om elkaar te betuttelen of in de weg te zitten, maar juist vanuit positieve bijbelse waarden. Denk bijvoorbeeld aan een waarde als: op zondag willen we offline zijn, omdat het de rustdag is die God ons heeft gegeven. Vanuit die waarden komen ook normen voort. Waar trek je grenzen, bijvoorbeeld als het gaat om het kijken van filmpjes? Ouders kunnen met elkaar afspreken hun kinderen in ieder geval in het basisonderwijs geen smartphone te geven.”

Hoe communiceer je?

Gezamenlijke normen worden niet door iedereen gewaardeerd. Veel mensen willen autonoom zijn, ook op het gebied van media. De manier van communiceren is daarom belangrijk, merkt Laurens Kroon. “Het gesprek over media is niet bedoeld om lastig te vallen, maar als omtuining. Je houding en toon doen ertoe. Je wilt geen dingen van bovenaf opleggen, maar jongeren en gemeenteleden mee krijgen in de bezinning.” In de toerusting die gegeven wordt vanuit de Werkgroep Gezin (deputaatschap KGJO) en de Jeugdbond wordt gebruik gemaakt van de uitkomsten van het Lectoraat Nieuwe Media van Driestar Educatief. “Hier worden vier perspectieven van een Bijbelse grondhouding ten opzichte van media gebruikt: pelgrim, dienaar, leerling en burger. Het lectoraat heeft nagedacht over hoe je leiding geeft te midden van nieuwe ontwikkelingen en hoe je communiceert. Van die inzichten maken we graag gebruik.”

Mediamoe?

Je hoort steeds vaker dat mensen zeggen mediamoe te worden, als het gaat om de bezinning. Wat betekent dit voor de mediatoerusting? Kroon: “De noodzaak van toerusting is enorm. De ontwikkelingen gaan door, de media raken steeds meer geïntegreerd in ons leven. We moeten alert blijven: Wat moet onze houding zijn, wat zijn bijbelse normen? In onze toerusting worden die vaak positief geformuleerd: de zondag is er voor onze rust, zorg bij het bijbellezen en de stille tijd dat er geen afleiders zijn. In die rust wil de Heere spreken. Dus het goede van een leven bij de Bijbel als alternatief.”

Toerusting in de classis

De Werkgroep Gezin biedt de mediatoerusting aan in de classis. Wat is de reden hiervoor? Kroon: “De aanleiding was het verschijnen van een handleiding voor kerkenraden over omgaan met media, vanuit de Werkgroep Gezin. Die wilden we graag ter beschikking stellen aan kerkenraden, maar niet direct toesturen zonder toelichting. Daarom hebben we die aangeboden aan de classes, zodat we er in dat verband over na kunt denken. Daar zit tegelijk ook een zorgpunt: kerkenraden hebben het zo druk met lopende zaken en problemen, dat de bezinning en positieve toerusting op fundamentele thema's erbij inschiet. Terwijl het zo nodig is om je niet altijd te laten leiden door ambtelijke beslommeringen, maar je ook te laten toerusten op thema’s die zich snel ontwikkelen. Ambtsdragers hebben inspiratie nodig!

Kerkenraden of classes die interesse hebben in deze toerusting, kunnen voor informatie contact opnemen met Laurens Kroon. Opgeven voor deze toerusting kan via de heer A. Karens, secretaris van het deputaatschap KGJO. Tijdens een avond worden kerkenraden – na de opening door een classispredikant – meegenomen in de actuele ontwikkelingen. Daarna wordt de vraag gesteld: hoe kun je als gemeenten met deze ontwikkelingen omgaan? Er worden handreikingen gegeven die ambtsdragers mee kunnen nemen in de praktijk. Na de pauze zijn er workshops of een plenaire bespreking.

Als een kerkenraad toerusting voor ouders wil organiseren op dit gebied, is de CGO-P cursus een mogelijkheid. Daar wordt een avond besteed aan het thema ‘mediawijsheid’. Hierover kan contact worden opgenomen met de heer J.H. Mauritz, directeur van de CGO cursussen.

Gertrude de Regt - Adviesplein gemeente en gezin