Het verlies van een geliefde is bijzonder ingrijpend. Bij rouw in corona-tijd komen daar nog andere factoren bij. Dit alles kan effecten hebben op het rouwproces.

Joke Zwerus, maatschappelijk werker bij Stichting De Vluchtheuvel, geeft een aantal dingen aan die rouw in corona-tijd anders maken. Denk bijvoorbeeld aan de afstand die tot elkaar gehouden moet worden. Familieleden kunnen niet altijd bij de stervende aanwezig zijn. Als een familielid, naar de mens gesproken, eenzaam overleden is kan dat gevolgen hebben voor de rouwverwerking van de nabestaanden. Ook condoleren is niet mogelijk zoals dat voor de coronacrisis gebeurde. Maar ook tijdens de rouwdienst kunnen maar een maximum aantal bezoekers aanwezig zijn. Er kunnen geen handen geschud worden, mensen kunnen elkaar niet omhelzen. Medeleven tonen gebeurt nu op afstand. Je mist dan de fysieke nabijheid van mensen om je heen, terwijl dat juist dingen zijn die je in tijden van rouw zo nodig hebt. Het medeleven door middel van een bezoekje is niet altijd mogelijk. Het gat, waarin je na het sterven van dierbaren kunt vallen, zal mogelijk daardoor groter zijn. Denk hierbij zeker aan oudere mensen, die alleen thuis komen te zitten, zonder bezoek, zonder de anderen die hen lief en dierbaar zijn, om hen heen.

Als je zelf ziek bent, dan kun je als familielid niet aanwezig zijn tijdens de rouwdienst en begrafenis. Als iemand aan corona is overleden, dan wordt de kist snel gesloten, waarbij de familie niet altijd aanwezig kan zijn. Goed afscheid kunnen nemen is belangrijk voor het rouwproces. Door de coronacrisis is dat ingewikkeld geworden. Rouwen gebeurt daardoor nog meer in eenzaamheid.

Al deze bijzondere omstandigheden kunnen een gezond rouwproces in de weg staan. In de toekomst zal blijken wat het effect van dit alles op een rouwproces is. Individuele factoren (leeftijd van overlijden, de relatie tot de overledene, gebeurtenissen uit het verleden, iemands persoonlijkheid enz.) blijven hierbij natuurlijk ook een rol spelen.

Hoe kun je dan pastoraat vormgeven onder deze omstandigheden? We hebben gemerkt dat we creatiever zijn dan we mogelijk gedacht hadden. Ook op afstand is pastoraat mogelijk, bijvoorbeeld via de telefoon of via beeldbellen. Een stukje uit de Bijbel lezen en het doen van een gebed, allemaal via de telefoon, kan net zo vertroostend zijn als dat dit gebeurt tijdens een bezoek.

Ook als gemeente kun je telefonisch contact opnemen met de rouwende. Belangrijk is altijd wel om te vragen of de rouwende het op prijs stelt op dat moment. Er kan voor de rouwende ook een overvloed aan telefoontjes zijn. Ook een brief kan vertroostend zijn. Of bied een helpende hand, al is het op afstand.

Als iedereen de mensen, die ’s zondags in de kerk in je buurt zaten, in het oog houdt dan hoeft er niemand vergeten te worden. Als gemeente en kerkenraad is het daarbij ook belangrijk om oog te hebben voor de mensen die, voor de coronacrisis, door omstandigheden niet naar de kerk konden komen.

Het blijft voor een gemeente belangrijk om met elkaar, maar zeker ook met rouwenden, in verbinding te blijven. En kun je niet fysiek aanwezig zijn, stuur dan een briefje met daarin je medeleven.

Het belangrijkste is het gebed voor elkaar. Het gebed is een krachtig wapen. Het is een troost dat de Heere niet op afstand blijft en dat we wel dicht bij Hem mogen komen. Hij weet van al onze noden en omstandigheden af. Hij kan meer troosten dan een moeder troosten kan. En hierin wordt Hij niet belemmerd door de coronacrisis. Hij is en blijft Dezelfde, van nu aan tot in der eeuwigheid.